काठमाडौं, बैशाख २८ । बितेका केही दिनदेखि देशका विभिन्न भागमा परेको भीषण असिनापानीले हिउँदे बाली र फलफूल खेतीमा अपूरणीय क्षति पुऱ्याएको छ। हावाहुरीसहित आएको असिनाले पाक्नै लागेको गहुँ, मकै, तरकारी र फलफूल सखाप पारेपछि किसानहरू मर्माहत भएका छन्।
झापादेखि बाजुरासम्म क्षतिको विवरण कृषि ज्ञान केन्द्रहरूबाट प्राप्त प्रारम्भिक विवरण अनुसार, मधेश प्रदेश र कोशी प्रदेशका जिल्लाहरूमा सबैभन्दा बढी क्षति पुगेको छ। झापामा मात्रै असिनापानीका कारण करिब ३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको मकै र केरा खेती नष्ट भएको छ। यस्तै, बाजुरा र डोल्पा जस्ता हिमाली जिल्लाहरूमा पनि भारी असिनाले गहुँ, उवा र फापर बाली भुईँमा सुताइदिएको छ।
महोत्तरीमा गोलभेडा खेती सखाप महोत्तरीको बर्दिबास क्षेत्रमा व्यावसायिक रूपमा लगाइएको बेमौसमी गोलभेडा खेतीमा असिनाले २५ प्रतिशतसम्म क्षति पुऱ्याएको छ। खयरमाराका स्थानीय किसानहरूका अनुसार, “भित्र्याउने बेला भएको फसल एकै घण्टाको असिनाले बर्बाद बनायो, अब ऋण कसरी तिर्ने भन्ने चिन्ताले सताएको छ।”
मुख्य प्रभावित बालीहरू:
-
अन्न बाली: गहुँ, मकै र दलहन (दाल) बालीमा व्यापक क्षति।
-
तरकारी: लहरे तरकारी (काँक्रो, खरबुजा), गोलभेडा र आलु।
-
फलफूल: फुल्दै गरेका आँप, लिची र पाक्न लागेको केरा खेती।
राहतको पर्खाइमा किसान प्राकृतिक प्रकोपका कारण करोडौँको लगानी बालुवामा पानी भएपछि किसानहरूले सरकारसँग उचित क्षतिपूर्ति र राहतको माग गरेका छन्। गण्डकी प्रदेशको पोखरा आसपासका क्षेत्रमा पनि असिना र चट्याङका कारण पशुचौपायाको समेत मृत्यु भएको खबर छ।
कृषि विज्ञहरूका अनुसार, जलवायु परिवर्तनका कारण मौसममा आएको यो अस्वाभाविक फेरबदलले नेपालको खाद्य सुरक्षामा समेत चुनौती थप्न सक्ने देखिएको छ। सरकारले अहिलेसम्म क्षतिको पूर्ण विवरण संकलन गरिरहेको बताए पनि तत्काल राहतका कार्यक्रमहरू घोषणा गर्न ढिलाइ भइरहेको किसानहरूको गुनासो छ।
