इरानसँगको तनाव बढ्दा कच्चा तेलको मूल्यमा उछाल: सन् २०२२ पछिकै उच्च बिन्दुमा

काठमाडौँ, बैशाख १८, २०८३मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनाव र भूराजनीतिक अस्थिरताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यले नयाँ कीर्तिमान बनाएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानविरुद्ध चाल्न सकिने नयाँ सैन्य कदम र विकल्पहरूबारे रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले ब्रिफिङ गर्न लागेको समाचार बाहिरिएपछि तेलको मूल्य प्रति ब्यारल डलर नाघेको छ।सैन्य विकल्पको तयारी एक्सिओस (Axios) को रिपोर्ट अनुसार, अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले इरानका रणनीतिक पूर्वाधारहरूमा ‘छोटो तर शक्तिशाली’ आक्रमण गर्ने योजना तयार पारेको छ। यसले गर्दा विश्वभरका लगानीकर्ताहरूमा आपूर्ति अवरुद्ध हुने डर पैदा भएको छ। होर्मुज जलसन्धिमा अवरोध: इरानले विश्वको कुल तेल आपूर्तिको ठुलो हिस्सा ओगट्ने होर्मुज जलसन्धि बन्द गर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। यदि यो नाका बन्द भएमा तेलको मूल्य अझै बढ्ने र प्रति ब्यारल २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।

• ब्लक-एडको निरन्तरता: राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको समुद्री नाकाबन्दी अझै केही महिनासम्म जारी रहन सक्ने संकेत दिनुभएको छ। यसले इरानको तेल निर्यातलाई ठप्प पारेको छ।

विश्व अर्थतन्त्रमा असर

तेलको मूल्यमा आएको यो वृद्धिसँगै विश्वभर महँगी (Inflation) बढ्ने खतरा बढेको छ। विशेष गरी नेपाल जस्ता आयातमा निर्भर देशहरूका लागि यो निकै चुनौतीपूर्ण हुने देखिन्छ। इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात, ढुवानी र उत्पादन लागत महँगो हुने भएकाले दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यमा समेत चाप पर्नेछ।

भविष्यको परिदृश्य

विश्व बैंक र अन्य आर्थिक संस्थाहरूले चेतावनी दिएका छन् कि यदि मध्यपूर्वको यो युद्ध अझै चर्कियो भने विश्व अर्थतन्त्र मन्दी (Recession) तर्फ धकेलिन सक्छ। हाललाई ब्रेन्ट क्रुडको मूल्यले सन् २०२२ को युक्रेन युद्धपछिको सबैभन्दा उच्च तह छोएको छ।कूटनीतिक माध्यमबाट समस्याको समाधान नभएमा तेलको बजार अझै अस्थिर रहने देखिन्छ।

यो पनि पढ्नुहोस्: विश्व बजारमा बढ्दो महँगी र इन्धनको संकट