काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति एवं प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाहले स्थापित संसदीय परम्परा र मर्यादालाई बेवास्ता गरेको भन्दै राजनीतिक वृत्तमा चर्को बहस सुरु भएको छ। सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत भइरहँदा संसद भवनमा देखिएको उहाँको व्यवहारलाई लिएर विपक्षी दलहरूले गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।
विवादको मुख्य कारण
हालै राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमा सरकारको वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरिरहँदा प्रधानमन्त्री शाह बीचैमा हलबाट बाहिरिनुभएको थियो। करिब ५० मिनेटपछि उहाँ बाहिरिएपछि राष्ट्रपतिले सम्बोधन जारी राख्दा पनि उहाँ फर्कनुभएन, न त सम्बोधन पश्चात् राष्ट्रपतिलाई बिदाइ गर्न नै उपस्थित हुनुभयो।
यसका साथै, नीति तथा कार्यक्रममाथिको छलफलमा उठेका प्रश्नहरूको जवाफ प्रधानमन्त्री आफैँले दिनुपर्ने संसदीय अभ्यास भए पनि उहाँले अन्य मन्त्रीलाई पठाउन खोज्नुभएको आरोप विपक्षीले लगाएका छन्।
विपक्षी दलहरूको आपत्ति
प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) लगायतका दलहरूले प्रधानमन्त्रीको यो कदमलाई ‘अहंकार’ र ‘संसदीय पद्धतिको अपमान’ भनेका छन्।
-
नेपाली कांग्रेस: “संसारको कुनै पनि प्रधानमन्त्री आफ्नै सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत भइरहँदा यसरी बाहिरिँदैन। यो लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता विपरीत छ,” कांग्रेस नेताहरूले संसदमा भनेका छन्।
-
सांकेतिक विरोध: केही सांसदहरूले प्रधानमन्त्रीको पहिरन (कालो टी-सर्ट र स्पोर्ट्स जुत्ता) लाई लिएर पनि औपचारिक समारोहको मर्यादा नराखेको टिप्पणी गरेका छन्।
सत्तापक्षको बचाउ
रास्वपाका नेताहरू र प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले भने स्वास्थ्यमा अचानक केही असहजता महसुस भएकाले उहाँ केही समयका लागि बाहिरिनुपरेको स्पष्टीकरण दिएको छ। उनीहरूले पुरानो शैली र परम्पराका नाममा अनावश्यक विवाद सिर्जना गरेर सरकारको कामलाई बाधा पुर्याउन खोजिएको तर्क गरेका छन्।
“हामी संसदीय मूल्य र मान्यताप्रति प्रतिबद्ध छौँ। तर परम्पराका नाममा कार्यशैलीलाई बाँधेर राख्नु हुन्न। प्रधानमन्त्रीको कार्यव्यस्तता र स्वास्थ्यलाई पनि बुझ्न जरुरी छ,” रास्वपाका एक सचेतकले बताए।
निष्कर्ष
२०८२ को निर्वाचनपछि अत्यधिक बहुमतका साथ सत्तामा आएका बालेन शाह र पुराना राजनीतिक दलहरूबीचको यो ‘टकराव’ले नेपालको संसदीय राजनीतिमा नयाँ मोड ल्याउने देखिएको छ। सभामुखले यसबारे संसदमा उठेका प्रश्नहरूको अध्ययन गरी निर्णय दिने बताएका छन्। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यो बहस केवल एउटा घटनामा सीमित नभएर “स्थापित प्रणाली” र “नयाँ कार्यशैली” बीचको द्वन्द्वको रूपमा विकास भइरहेको छ।
