चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको मृत्युदर बढ्दो: चालु आर्थिक वर्षमा ६ बाघ मृत फेला

चितवन समाचारदाता

चितवन, बैशाख २४

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पछिल्लो समय पाटेबाघको मृत्युदर चिन्ताजनक देखिएको छ। निकुञ्ज प्रशासनका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को हालसम्ममा ६ वटा बाघ मृत अवस्थामा फेला परेका छन्।

निकुञ्जका सूचना अधिकारीका अनुसार मृत फेला परेका बाघहरूमध्ये अधिकांश प्राकृतिक कारण र आपसी जुधाइ (Territorial Fight) का कारण मरेका हुन्। पछिल्लो पटक निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र र कोर इलाकाका विभिन्न स्थानमा ती बाघहरू फेला परेका थिए।

मृत्युका मुख्य कारणहरू

निकुञ्ज प्रशासनले संकलन गरेको प्रारम्भिक तथ्याङ्क र पोष्टमार्टम रिपोर्टका अनुसार बाघको मृत्युका कारणहरू यस प्रकार छन्:

• आपसी जुधाइ: बाघहरूको संख्या बढेसँगै आफ्नो क्षेत्र (Territory) बनाउने क्रममा एक-आपसमा जुधेर घाइते भई मृत्यु हुनेको संख्या धेरै छ।

• प्राकृतिक कारण: बुढो भएर वा बिरामी परेर पनि केही बाघहरूको मृत्यु भएको पाइएको छ।

• अन्य कारण: केही घटनाहरूमा वन्यजन्तु र मानवबीचको द्वन्द्वका क्रममा वा अन्य दुर्घटनामा परी बाघ मरेका छन्।

विगतको तुलनामा स्थिति

नेपालमा सन् २०२२ को गणना अनुसार बाघको संख्या ३५५ पुगेको छ, जसमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै १२८ वटा बाघ रहेका छन्। बाघको संख्या वृद्धि हुनु सकारात्मक पक्ष भए पनि सीमित बासस्थानका कारण उनीहरूबीचको आपसी संघर्ष बढ्नु र मृत्युदरमा वृद्धि हुनुले संरक्षणकर्मीहरूलाई चिन्तित तुल्याएको छ।

निकुञ्जको तयारी

निकुञ्जले बाघको बासस्थान व्यवस्थापन, घाँसे मैदानको सुधार र पानीका पोखरीहरूको निर्माणलाई तीव्रता दिएको बताएको छ। “बाघको संख्या बढेसँगै उनीहरूको व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ,” निकुञ्जका एक अधिकारीले भने, “हामीले उनीहरूको हिँडडुल र व्यवहारलाई नजिकबाट नियालिरहेका छौँ र सम्भावित जोखिम कम गर्ने प्रयासमा छौँ।”

निकुञ्जले मृत फेला परेका बाघहरूको प्राविधिक जाँच गरी उनीहरूको हड्डी र छालालाई सुरक्षित रूपमा संकलन गरेर कसरास्थित मुख्य कार्यालयमा राख्ने गरेको छ। संरक्षणका क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाहरूले भने बाघको प्राकृतिक मृत्युलाई न्यूनीकरण गर्न बासस्थानको विस्तार र आहार प्रजातिको उपलब्धतामा अझै ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।