काठमाडौं । नेपाललाई डिजिटल युगमा विश्वस्तरमा प्रतिस्पर्धी बनाउने उद्देश्यका साथ मुलुकमै पहिलो पटक ‘हाइपरस्केल डेटा सेन्टर’ निर्माण हुने घोषणा गरिएको छ। सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा यसलाई अहिलेसम्मकै ठूलो र महत्त्वपूर्ण उपलब्धिको रूपमा हेरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार निर्माण हुने यो डेटा सेन्टरले नेपालको आफ्नै ‘डेटा सार्वभौमिकता’ (Data Sovereignty) लाई सुरक्षित मात्र गर्ने छैन, बरु छिमेकी मुलुकहरूका लागि समेत सेवा प्रदायक बन्ने ढोका खोल्नेछ।
के हो हाइपरस्केल डेटा सेन्टर? साधारण डेटा सेन्टरको तुलनामा हाइपरस्केल डेटा सेन्टर धेरै गुणा विशाल र शक्तिशाली हुन्छ। यसमा लाखौं सर्भरहरूलाई एकसाथ सञ्चालन गर्न सक्ने क्षमता हुन्छ। यसले ठूला क्लाउड कम्पनीहरू (जस्तै गुगल, माइक्रोसफ्ट, फेसबुक) का विशाल डेटा भण्डारण र प्रशोधनको आवश्यकतालाई पूरा गर्दछ।
यसका मुख्य फाइदाहरू:
-
इन्टरनेटको गति र सस्तो सेवा: नेपालभित्रै डेटा स्टोर हुने भएपछि फेसबुक, युट्युब र अन्य अनलाइन सेवाहरूको ‘ल्याटेन्सी’ (Latency) कम हुनेछ, जसले इन्टरनेटको गति तीव्र बनाउनेछ।
-
सुरक्षा र गोपनीयता: नेपालको सरकारी र निजी क्षेत्रका संवेदनशील तथ्याङ्कहरू विदेशमा भण्डारण गर्नुपर्ने बाध्यता हट्नेछ।
-
रोजगारीको अवसर: यस आयोजनाले सयौं दक्ष इन्जिनियर र आईटी विशेषज्ञहरूका लागि नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्नेछ।
-
शिक्षा क्षेत्रमा क्रान्ति: विद्यार्थी र अनुसन्धानकर्ताहरूले ठूला डेटासेट (Big Data) मा काम गर्न सस्तो र सुलभ पहुँच पाउनेछन्।
शिक्षा क्षेत्रमा यसको प्रभाव: विशेष गरी शिक्षा क्षेत्रका लागि यो गौरवको विषय बनेको छ। विश्वविद्यालयहरूले अब आफ्नै क्लाउड पूर्वाधारमा शैक्षिक सामग्रीहरू भण्डारण गर्न सक्नेछन्। अनलाइन शिक्षा र ई-लर्निङ प्लेटफर्महरू पहिलेभन्दा धेरै भरपर्दो र द्रुत हुनेछन्।
यो परियोजना सम्पन्न भएपछि नेपालले दक्षिण एसियाली क्षेत्रमै प्रविधि निर्यात गर्ने क्षमता राख्ने विश्वास गरिएको छ। सरकारले यसका लागि आवश्यक विद्युत् र अन्य पूर्वाधारमा विशेष सहुलियत दिने प्रतिबद्धता समेत जनाएको छ।
नोट: यो डेटा सेन्टरले नेपाललाई “डिजिटल नोम्याड्स” का लागि आकर्षक गन्तव्य बनाउने र सफ्टवेयर विकासमा लागेका नेपाली स्टार्टअपहरूलाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न मद्दत गर्ने प्राविधिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
