काठमाडौँ ।
नेपाली राजनीतिमा यतिबेला परम्परागत शक्ति र नयाँ उदय भएका राजनीतिक दलहरूबीचको वैचारिक र कार्यशैलीगत बहस निकै रोचक मोडमा पुगेको छ। वर्षौँदेखि सत्ता र संगठनमा पकड जमाएर बसेका पुराना राजनीतिक दलहरूका लागि नयाँ शक्तिको उदय र युवापुस्ताको बढ्दो राजनीतिक चेतना मुख्य चुनौती र अवसर दुवै बनेर देखा परेको छ।
पछिल्लो समय संसदीय राजनीतिमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), जनमत पार्टी, र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीजस्ता नयाँ शक्तिहरूको बलियो उपस्थिति तथा स्थानीय तहमा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको जितले नेपाली मतदाता, विशेष गरी युवाहरू, परम्परागत राजनीतिक कार्यशैलीबाट थाकेको प्रष्ट संकेत गरेको छ। पुराना दलहरूले देशको आर्थिक विकास, सुशासन र युवा रोजगारीका मुद्दालाई सम्बोधन गर्न नसक्दा आम नागरिकमा पैदा भएको निराशा नै नयाँ शक्तिको उदयको मुख्य जग बनेको विश्लेषकहरूको ठहर छ।
युवापुस्ताको यो प्रभाव केवल नयाँ दलहरूमा मात्र सीमित छैन। नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), र नेकपा (माओवादी केन्द्र) जस्ता स्थापित दलहरूभित्र पनि आन्तरिक लोकतन्त्र र नेतृत्व हस्तान्तरणको आवाज प्रखर बन्दै गएको छ। युवा नेताहरूले नीति निर्माण र निर्णय प्रक्रियामा आफ्नो हिस्सेदारी खोज्न थालेका छन्, जसले गर्दा पुराना शीर्ष नेताहरूलाई आफ्नो कार्यशैली सुधार्न र नयाँ एजेन्डाहरू अघि सार्न दबाब पुगेको छ।
डिजिटल माध्यम र सचेत मतदाता
यस रूपान्तरणमा सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल प्रविधिको भूमिका महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। आजको युवापुस्ता राजनीतिक दलका खोक्रा नारामा होइन, तथ्याङ्क, एजेन्डा र डेलिभरी (परिणाम) मा विश्वास गर्छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने बहस, आलोचना र सचेतनाले गर्दा नेताहरू जनताप्रति बढी जवाफदेही बन्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। वैदेशिक रोजगारी र अध्ययनका लागि बाहिर रहेका लाखौँ युवाहरूको वैचारिक प्रभाव पनि नेपाली राजनीतिमा परोक्ष रूपमा देखिन थालेको छ।
चुनौती र आगामी बाटो
नयाँ शक्ति र युवा नेतृत्वले थपेको उत्साहका बीच केही गम्भीर चुनौतीहरू पनि सतहमा आएका छन्। नयाँ दलहरूमा वैचारिक स्पष्टताको अभाव, संस्थागत संरचनाको कमजोरी र सस्तो लोकप्रियता (पपुलिजम) तर्फ ढल्किने प्रवृत्ति प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्। पुराना दलहरूसँग संगठन र इतिहासको शक्ति छ भने नयाँ दलहरूसँग ऊर्जा र नागरिकको भरोसा छ।
नेपाली राजनीतिलाई सही दिशा दिन अब नयाँ शक्तिहरूले केवल ‘विरोध’ को राजनीतिभन्दा माथि उठेर स्पष्ट मार्गचित्र र सुशासनको मोडेल प्रस्तुत गर्नुपर्ने देखिन्छ। अर्कोतर्फ, पुराना दलहरूले पनि युवाहरूको भावनालाई कदर गर्दै ढिलो नगरी नेतृत्व र नीतिमा व्यापक सुधार (रिफर्म) गर्नुको विकल्प छैन। युवापुस्ताको यो बढ्दो प्रभावले नेपाली राजनीतिलाई थप प्रतिस्पर्धी, पारदर्शी र विकासमुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
