काठमाडौँ — बाढी र पहिरोपछि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्य तीव्र पारिँदा घाइतेहरूको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ। यस्तो अवस्थामा उद्धारकर्ता र स्थानीयवासीले अपनाउने सामान्य असावधानीले पनि घाइतेको ज्यान जोखिममा पर्न सक्ने भन्दै वरिष्ठ चिकित्सकहरूले विशेष सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका छन्।
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा घाइते भेटिएमा उद्धार गर्दा ध्यान दिनुपर्ने प्रमुख चिकित्सकीय सुझावहरू:
-
मेरुदण्ड र गर्दनको सुरक्षा: बाढीमा बगेका वा टोकेका मानिसलाई उठाउँदा गर्दन र मेरुदण्ड नमोट्रिने गरी सीधा बनाएर मात्र सार्नुपर्छ। सम्भव भए सम्म कडा काठको तक्ता (Stretcher) मा राखेर लैजानु उत्तम हुन्छ।
-
अत्यधिक रक्तस्राव रोक्ने: घाउबाट धेरै रगत बगिरहेको छ भने सफा कपडा वा पट्टीले घाउमा थिचेर (Direct Pressure) रगत बग्न रोक्नुपर्छ।
-
साँस र नाडी (Pulse) जाँच्ने: घाइते बेहोस छ भने उसको नाक र छाती नजिक गएर सास फेरे-नफेरेको र घाँटीको नाडी चले-नचलेको तत्काल जाँच्नुपर्छ। सास नफेरेको अवस्थामा तुरुन्त सिपिआर (CPR) सुरु गर्नुपर्छ।
-
पानी र लेदो फाल्ने: मुख वा नाकभित्र हिलो, लेदो वा पानी भरिएको भए त्यसलाई सफा कपडाले तुरुन्त निकालिदिनुपर्छ ताकि श्वासप्रश्वासको मार्ग खुला रहोस्।
-
न्यानो राख्ने (Hypothermia बाट बचाउने): बाढीको चिसो पानीमा लामो समय भिज्दा शरीरको तापमान घट्ने (हाइपोथर्मिया) खतरा हुन्छ। घाइतेका भिजेका कपडा तुरुन्त फेरेर सुक्खा कपडा वा कम्बलले ढाक्नुपर्छ।
-
बेहोस व्यक्तिलाई केही नखुवाउने: बेहोस वा अर्ध-बेहोस अवस्थाका घाइतेलाई पानी वा कुनै पनि खानेकुरा खुवाउने गल्ती गर्नु हुँदैन, यसले फोक्सोमा खाना वा पानी पसेर सास फेर्न बन्द हुन सक्छ।
विपद्को समयमा प्राथमिक उपचार (First Aid) ले धेरैको ज्यान जोगाउन सक्ने भएकाले उद्धारकर्ताहरूलाई आत्तिएरभन्दा धैर्यतापूर्वक र सुरक्षित तरिकाले घाइतेलाई नजिकैको स्वास्थ्य संस्था वा उद्धार शिविरसम्म पुर्याउन चिकित्सकहरूले अपिल गरेका छन्।
